Marketlerin her asgari ücretin açıklanmasının ardından yaptığı zamlar ülke gündeminden düşmezken, söz konusu marketlerin depozito iadesinin başlamasıyla birlikte içeceklere zam yapması kafaları karıştırdı, tepki çekti: “O 1 TL benim olmalı zammı” mı, yoksa “Üreticinin ambalaj ücreti” mi?
Hem Depozito İade Makinelerinin (DİM) kurulması hem de manuel elle teslim noktalarının geri dönüşüm almaya başlamasının ardından Türkiye genelinde şubeleri bulunan zincir marketler su başta olmak üzere içecek grubu ürünlerine (en düşük hacimli) 1 – 2 TL zam yaparak, geri dönüşüm ambalajlarını biriktirmek suretiyle zenginlik hayali kuran vatandaşın hevesini kursaklarında bıraktı.
Gazete NAZİLLİ; iade noktalarını gezdi, kurumlarla görüştü, vatandaşın depozito sorunsalını araştırdı ve ortaya belgesel tadında bir depozito haberi çıktı. Gelin önce “Depozitosu Olan Ambalajlar”ın (DOA) dönüşüm sürecini yakından öğrenelim…
SİSTEM NASIL İŞLİYOR; ADIM ADIM DEPOZİTO İADESİ
1- Üreticiler; hem kendilerini hem de 0,1 – 3,01 litre arasındaki pet şişe, cam şişe, alüminyum kutularda tüketime sunacakları ürünlerini sisteme kaydederek her bir ürün için benzersiz bir barkod alır.
2- Ambalaj ve etiket onayı alan üreticiler, Darphane’nin onay verdiği ‘Etiket ve Ambalaj Üreticilerinden’ yine Darphane’den alınan mürekkeplerle basılmış etiketleri alarak ürünlerine yerleştirirler.
3- Üreticiler; depozitolu ürünleri piyasaya sürerken her bir şişe ve kutu ambalajı için depozito tutarını Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı bünyesinde yer alan Türkiye Çevre Ajansı’na (TÜÇA) aktarırlar.
4- Üreticiler; sattıkları her bir ürünün bedelini depozito ile birlikte tahsil ederler.
5- Tüketiciler de satış noktasından içecek satın alırken ürün bedeli ile birlikte depozito bedelini de öderler ama hiçbirimiz bu depozito bedelini ödediğimizi bilmiyoruz.
6- Ve final… Tüketiciler boş içecek ambalajlarını makinelere ya da elle kabul yapan manuel iade noktalarına teslim ederek depozito bedellerini geri alırlar.
Süreç, bireysel depozito iadesinin yanı sıra sistemin HOREKA (Hotel, restoran, kafe) işletmelerinden de ambalajları toplaması ile devam eder. Son noktada ise; toplanan ambalajlar toplama merkezlerine ve geri kazanım tesislerine gönderilerek ayrıştırılıp geri kazanıma kazandırılır.
ZAM ORANLARI VE ÜRETİCİ AMBALAJ ÜCRETİ ARASINDAKİ ÇELİŞKİ DİKKAT ÇEKTİ!
Depozito Bilgi Yönetim Sistemi’nin (DBYS) devreye alınmasıyla birlikte akıllara gelen en önemli soru, marketlerdeki fiyat artışlarının yasal mevzuata ne derece uygun olduğu…
Sürecin teknik detayları incelendiğinde; üretici firmaların ambalaj başına yansıttığı maliyet artışının 1 TL seviyesinde kaldığı görülmektedir. Buna karşın bazı zincir marketlerin içecek ürünlerine uyguladığı 1 – 2 TL’lik zam oranı, maliyet artışının üzerinde bir fiyatlandırma yapıldığını gösteriyor. Bugüne kadar ambalaj maliyetlerinin ürün fiyatına dahil olduğu göz önüne alındığında, depozito sistemi bahane edilerek yapılan bu ek zamların yasal ve ekonomik gerekçesi tüketici tarafından sorgulanmaya başlandı.
Bu arada; Türkiye genelinde 81 il 973 ilçede 1 Temmuz itibariyle hayata geçirilen sistemin açıklarını arayan, makinelere daha fazla yükleme yapanlara Bakanlıktan kötü haber geldi. TC kimlik numarası üzerinden yürütülen sistem askıya alınarak QR kod üzerinden yürüyen bir sisteme dönüldü. Bakanlık yetkilileri, bu sayede istismarların önüne geçileceğini kaydetti.
AYDIN’DA DOA İADE NOKTALARI
BOZDOĞAN
- BİM Akçay – Yeni Mh. Adnan Menderes Bulv. No: 3A/1
BUHARKENT
- BİM Burhaniye – Menderes Mh. Adnan Menderes Bulv. No: 19/1
- A101 – İstiklal Mh. Hulusi Alpan Cd. No: 70A
ÇİNE
- Migros – Hamitabat Mh. Soğancılar Cd. No: 17/C
- BİM Karakollar – Karakollar Mh. Adnan Menderes Bulv. No: 6B
DİDİM
- BİM Mavişehir – Hisar Mh. Atatürk Bulv. No: 391
- CarrefourSA Didim Atatürk Bulv. Süper – Çamlık Mh. Atatürk Bulv. No: 31/1
- A101 Akbük – Akbük Mh. 3004. Cadde No: 51A
- Migros Akbük Sahil MM – Akbük Mh. 1001 Cadde No: 178/1
EFELER
- Çevre Atık Toplama Merkezi A.Ş. (ÇATOM) ZT18 Efeler Aydın Şubesi – Ata Mh. Konfeksiyoncular 2 Cd. No: 7
- BİM Ottoman – Adnan Menderes Mh. Koçarlı Cd. No: 3/B
- Migros Aydın Çevreyolu MM – Adnan Menderes Mh. Muğla Bulv. No: 15/1
- CarrefourSA Aydın Mimar Sinan Süper Mağazası – Mimar Sinan Mh. 2341 Sk. No: 8/26
- A101 Yeni Efeler – Efeler Mh. Efeler Bulv. No: 21
GERMENCİK
- BİM Naipli – Ortaklar Mh. 1424 Sk. No: 40A
İNCİRLİOVA
- Migros – Sandıklı Mh. Şehit Asteğmen Süleyman Çamlıca Bulv. No: 77/1A
- BİM Gerenkova – Sandıklı Mh. 741 Sk. No: 7
- A101 – Cumhuriyet Mh. Şehit Asteğmen Süleyman Çamlıca Bulv. No: 17
KOÇARLI
- BİM Koçarlı – Yeni Mh. Hüseyin Sözer Cd. No: 28C
KÖŞK
- BİM Demir Yolu – Altıeylül Mh. 226 Sk. No: 4AL
- Migros MJet – Çarşı Mh. Başçayır Cd. No: 62/A
KUŞADASI
- BİM Vizyon – Cumhuriyet Mh. Kubilay Bayramoğlu Sk. No: 6A
- Migros Kuşadası MMM – Hacıfeyzullah Mh. Süleyman Demirel Bulv. No: 42
- A101 – İkiçeşmelik Mh. Süleyman Demirel Bulv. No: 17C
NAZİLLİ
- A101 – Yeşil Mh. 721 Sk. No: 2
- BİM Demirci Mehmet Efe – Yeşil Mh. 1859 Sk. No: 14 AC
- CarrefourSA Nazilli Süper – Yeni Mh. Ordu Cd. No: 95/1
SÖKE
- A101 – Yenicamii Mh. Tevfik Göktepe Sk. No: 7/1
- Migros Söke Merkez MM – Yenicamii Mh. Başer Sk. No: 2
- BİM Adnan Kahveci – Yenicamii Mh. Adnan Kahveci Cd. No: 1A
- CarrefourSA Aydın Yeni Söke Süper Mağazası – Yenicamii Mh. Adnan Kahveci Cd. No: 26/1
SULTANHİSAR
- Migros MJet Atça – Atça Mh. Batı (Çelebioğlu) Cd. No: 1/10
YENİPAZAR
- BİM Yenipazar – Doğu Mh. Atatürk Cd. No: 18/A
